معمارِ فروغ: سهروردی و جهانِ مینو

در سال ۱۱۹۱، فیلسوف جوانی به نام سهروردی در حلب کشته شد. گناه او «حافظه‌ی خطرناک» بود. او راهی برای پل زدن میان خرد و دل یافته بود.

ترازِ پنجمِ دژِ روان، «پردیس» (گلستان) است. قلمروِ نماد، نگاره و کهن‌الگو. این همان میانجی (Interface) است که در آن، منطقِ ناب به راستیِ دریافتنی دگرگون می‌شود.

سهروردی، «استادِ فروغ‌بخشی»، بر این باور بود که کیهان از شدت‌های گوناگون «نور» (فروغ) ساخته شده است. نزد او، همبستگی تنها یک اندیشه نبود؛ یک جوهرِ درخشان بود. او این را «فره» می‌نامید؛ شکوه ایزدی که گردِ راهبر یا روحی را می‌گیرد که در هم‌سوییِ کامل با داد (حقیقت) است.

او به شاهنشاهِ افسانه‌ای، کیخسرو، همچون والاترین الگو می‌نگریست. زمانی که کیخسرو به بیشترین همبستگی در پادشاهی‌اش رسید، به نیرو نچسبید. او کناره گرفت. بر اسبِ شب‌رنگ نشست و در دلِ کولاکِ برف به «جهانِ مینو» پیوست.

این «تهی‌سازیِ شهرآیینی» است. برای رهاییِ «نشان» (جانِ فرهنگ)، گاهی باید «سخت‌افزار» (کشورداری) را رها کرد. شبرنگ، مرکبِ این «کوچِ» بزرگ بود. سهروردی به ایرانیان آموخت که خانه‌ی راستینِ آن‌ها یک سرزمین نیست، بلکه پردیسی از فروغ است که دست هیچ بیگانه‌ای به آن نمی‌رسد.